با اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها و افزایش شدید نرخ انواع قبوض، در کنار تمام مسائل و کاستی‌های این طرح، خوشبختانه به عنوان یکی از نتایج مثبت آن، توجه مصرف‌کنندگان به میزان مصرف برق و گاز و آب و... بیشتر شده است.

در پی این توجه، در سال‌های اخیر برخی افراد و شرکت‌ها شروع به تبیلغ و فروش دستگاه‌های کاهنده مصرف برق نموده‌اند و مدعی هستند با استفاده از این دستگاه‌ها مصرف برق مشترکان به شدت کاهش خواهد یافت؛ در مقابل وزارت نیرو و شرکت توانیر در مورد استفاده از این دستگاه‌ها به مردم هشدار می‌دهند.

در این مطلب به بررسی این موضوع پرداخته و تجربه مرتبط خودم در این باره را بیان خواهم کرد.

 

نمونه‌ای از تبلیغات دستگاه‌های کاهنده مصرف برق

تصویر: تبلیغات دستگاه کاهنده مصرف برق

دستگاه ... یک سیستم هوشمند یکپارچه و موثر برای رفع کلیه مشکلات کیفی و صرفه جویی برق تا ۳۴٪ است که در دهه ۸۰ میلادی توسط دکتر مهرداد فتوحی در شرکت ETI آمریکا اختراع شد و بعد به سایر کشورهای صنعتی عرضه گردید. دستگاه ... موفق به اخذ استانداردهای صنعتی و تخصصی معتبر گردیده و کارایی آن در بیش از ۱۱۰ کشور جهان به اثبات رسیده است.

و یا مورد دیگر:

این دستگاه می‌تواند با خنثی کردن نیروی برق القایی به شبکه از طریق لوازم برقی(رِاکتیو)، حذف نوسانات فرکانس برق و کاهش مقاومت مدار الکتریکی، تلفات گرمایی را کاهش دهد و میزان مصرف برق را تا حد قابل توجهی پایین بیاورد.

نظر وزارت نیرو و شرکت توانیر چیست؟

اما با تمام این تبلیغات گسترده و گاه با وجود شواهد و نمودارهای ارائه شده توسط این شرکت‌ها، وزارت نیرو و شرکت توانیر هر سال در اطلاعیه‌هایی در مورد استفاده از این دستگاه‌ها به مردم هشدار می‌دهند:

تصویر: هشدار توانیر در خصوص دستگاه‌های کاهنده مصرف برق

بیژن قاسمی با هشدار نسبت به غیر قابل تائید بودن این دستگاه‌های کاهنده مصرف برق از سوی وزارت نیرو و توانیر، خواستار هوشیاری مردم نسبت به خرید این تجهیزات از سوی شرکت‌ها و یا افراد سودجو شده است.

سخنگوی توانیر با تاکید بر اینکه هیچ یک از آزمایشگاه‌های مرجع و معتبر صنعت برق، وزارت نیرو و توانیر استفاده از این دستگاه های کاهنده مصرف برق را تائید فنی نکرده است، اظهار داشت: استفاده از این تجهیزات منجر به آسیب جدی به لوازم برقی منازل و ساختمان‌ها خواهد شد.

تجربه من در این زمینه

من در دوران دبیرستان (حدود ۱۵ سال پیش) تابستان‌ها برای پر کردن اوقات فراغت و یادگیری یک حرفه، در یک کارگاه سیم‌پیچی الکتروموتورهای برق به کار (در واقع شاگردی) مشغول بودم. آنجا با الکتروموتورهای گوناگون مورد استفاده در انواع کولرها آشنا شدم؛ اکثر کولرها مجهز به الکتروموتورهای بدون خازن شرکت موتوژن و برخی دارای الکتروموتورهای دو خازنه ساخت آلمان و... بودند.

یک روز پس از سیم‌پیچی یکی از همان الکتروموتورهای بدون خازن موتوژن، برای تست قدرت و مصرف برق، آن را روشن و مشخصات قدرت و جریان (آمپر) مصرفی آن را بررسی کردیم؛ نمی‌دانم پیشنهاد من بود یا استادکارم، که بیاییم و همین موتور بدون خازن را یکبار با خازن‌های الکتروموتورهای آلمانی تست کنیم و بینیم چه اتفاقی می‌افتد؛ به همین خاطر خازن آلمانی را با الکتروموتور موتوژن به صورت موازی وصل کرده و به برق زدیم و نتیجه خیلی جالب بود! بدون کاهش در دور موتور یا قدرت آن (یا اگر هم کاهشی رخ داد محسوس نبود و ما متوجه نشدیم)، جریان مصرفی نمایش داده شده به شدت کاهش یافت.

مطابق فرمول‌های فیزیک دوران دبیرستان، به زبان ساده توان الکتریکی (با واحد وات) برابر است با اختلاف پتانسیل (ولتاژ) ضرب در جریان (آمپر) یعنی P=VI. بنابراین اگر شما ولتاژ را ثابت نگه داشته و جریان را کاهش دهید در واقع توان مصرفی را کاهش خواهید داد (نمی‌دانم عبارت «توان مصرفی» صحیح است یا نه، اما می‌دانم اصل مطلب صحیح است). بنابراین من آن زمان نتیجه‌گیری کردم که بستن یک خازن به صورت موازی با آن الکتروموتور، مصرف برق آن را به شدت کاهش خواهد داد.

به استادکارم گفتم اگر واقعا یک خازن الکترولیت ۳هزار تومانی (قیمت دوران سید محمد خاتمی!) تا این حد می‌تواند جریان مصرفی را پائین بیاورد چرا نباید یکی از این خازن‌ها را با دوشاخه به برق خانه وصل کنیم تا بدین صورت خازن با تمام وسایل خانه مدار موازی ایجاد کرده و مصرف برق را کاهش دهد؟!

البته این آزمون در همان مرحله آزمایش باقی ماند و چون در آن زمان برق ارزان بود و بعلاوه ما دنبال دردسرهای احتمالی نبودیم، نه من آن را در خانه تکرار کردم و نه استادکارم آن را دنبال کرد.

همانگونه که گفتم با شروع هدفمندی یارانه‌ها، سر و کله دستگاه‌های کاهنده مصرف برق پیدا شد. تا آنجا که بررسی کرده‌ام این دستگاه‌ها هم اکثرا یک سری خازن هستند که داخل یک بسته‌بندی و کاور زیبا قرار گرفته و با قیمت‌های مختلف به فروش می‌رسند.

آیا از دستگاه‌های کاهنده مصرف برق استفاده بکنیم یا خیر؟

حالا با تمام این اوصاف آیا این دستگاه‌ها مصرف برق را کاهش می‌دهند؟ اگر واقعا مصرف برق را کاهش می‌دهند، آیا روی وسایل الکتریکی نظیر یخچال، کولر و یا الکترونیکی نظیر رایانه یا تلویزیون اثر منفی دارند یا خیر؟

من نمی‌توانم پیشنهادی بدهم و از این راه ریسکی را متوجه خودم کنم اما شما خود ۳ مورد زیر را در نظر گرفته و با مسئولیت خودتان تصمیم‌گیری کنید:

  • همانگونه که پیش از این گفتم برخی تولیدکنندگان و فروشندگان این دستگاه‌ها در تبلیغات خود عنوان می‌کنند که این دستگاه‌ها دارای مجوز و ثبت اختراع از کشور خودمان (و حتی کشورهای خارجی) است و در سایر کشورها هم مورد استفاده قرار می‌گیرند. بعضی برای محصول خود ضمانت و گارانتی نیز ارائه می‌دهند؛
  • تجربه من گویای آن است که اگر یک خازن را با یک الکتروموتور موتوژن به صورت موازی به یکدیگر وصل کرده و مجموعه را وصل برق کنیم، بدون کاهش عملکرد (حداقل به صورت محسوس)، جریان مصرفی (آمپر) به شدت کاهش می‌یابد؛ اینکه آیا این کار باعث کوتاه شدن عمر الکتروموتور می‌شود، یا آیا روی وسایل الکترونیکی نظیر LCD و رایانه تاثیر منفی دارد یا نه را نمی‌دانم؛
  • وزارت نیرو در مورد استفاده از این دستگاه‌ها هشدار داده اما تا آنجا که دیده‌ام تابحال وزارت نیرو و شرکت توانیر اصل موضوع و کارآیی این دستگاه‌ها درکاهش مصرف برق را زیر سوال نبرده‌اند (گرچه تایید هم نکرده‌اند) و تمام بحث آنها این است که هیچ مجوز و یا تائیدیه‌ای به تولیدکنندگان این دستگاه‌ها نداده و آزمایشگاه‌های زیر نظرشان نیز این دستگاه‌ها را تائید نکرده‌اند (در واقع اگر درست فهمیده باشم رد هم نکرده‌اند).

بنابراین با در نظر گرفتن جمیع موارد، شخصا و با مسئولیت خودتان شرایط را سنجیده و نسبت به استفاده از دستگاه‌های کاهنده مصرف برق تصمیم‌گیری نمائید.

 

نویسنده: علی حسین زاده

لینک ثابت و کوتاه به این مطلب: http://alihzadeh.blog.ir/post/182

توجه: باز نشر مطالب با ذکر «وبلاگ علی حسین زاده» و درج لینک به همان
مطلب، آزاد است.

عضویت در خبرنامه وبلاگ

خبرخوان (RSS) وبلاگ


سایر مطالب