وبلاگ علی حسین زاده

صفحه شخصی علی حسین زاده در برگیرنده یادداشت‌هایی در رابطه با سیستم‌عامل لینوکس، مدیریت، و...
alihzadeh.blog.ir Weblog Logo

وبلاگ علی حسین زاده

صفحه شخصی علی حسین زاده در برگیرنده یادداشت‌هایی در رابطه با سیستم‌عامل لینوکس، مدیریت، و...

وبلاگ علی حسین زاده

علی حسین زاده هستم؛ در این وبلاگ در مورد علائق و عقایدم می‌نویسم. گاهی هم مطالبی را که برایم جذابند را در اینجا قرار می‌دهم تا بهتر در دسترسم باشند.
»»» باز نشر مطالب با ذکر «وبلاگ علی حسین زاده» و درج لینک به همان مطلب آزاد است مگر اینکه به گونه‌ای دیگر در پائین متن ذکر شده باشد.
»»» لطفا توجه داشته باشید که من نمی‌توانم به پیام‌های خصوصی پاسخ دهم.

آخرین نظرات

پارادوکس هدفمندی یارانه‌ها

پنجشنبه, ۱۵ اسفند ۱۳۹۲

شبکه ۴ سیما امروز در یک برنامه زنده با نام «اردیبهشت» با شرکت دکتر جمال سامانی و دکتر علی حیدری، به موضوع هدفمندی یارانه‌ها پرداخت.

مثل تمام برنامه‌های مشابه در مورد هدفمندی یارانه‌ها در این برنامه هم باز همان سوالات تکراری توسط مجری پرسیده شد و کارشناسان هم پاسخ‌های تکراری‌تر ارائه دادند. تمام مدت برنامه پر بود از پرسش‌ها و پاسخ‌های سطحی در مورد اینکه چه کسانی از این طرح حذف می‌شوند؟ این طرح کی شروع خواهد شد؟ چه کسی حذف نمی‌شود؟ چطور افراد شناسایی خواهند شد؟ و...

جالب است که چرا در این نوع برنامه‌ها هیچ‌کس به طور ریشه‌ای به این موضوع نگاه نمی‌کند و چرا کسی به مساله پارادوکس به وجود آمده در طرح هدفمندی یارانه‌ها اشاره نمی‌کند. 

بگذریم...

در بخشی از برنامه یکی از کارشناسان همان توجیه همیشگی دولت برای گران نمودن سوخت را بیان نمود که قابل تامل بود و آغاز بحث من است:

کارشناس محترم بیان نمود که قیمت سوخت در ایران خیلی ارزان است و به مقایسه قیمت سوخت در ایران و ترکیه پرداخت و اعلام کرد قیمت سوخت در ترکیه حدود ۹ هزار تومان (اگر درست شنیده باشم) برای هر لیتر است.

اما وقتی به این طرح با دقت نگاه کنیم خواهیم دید که هم کل برنامه هدفمندی یارانه‌ها در ایران و هم جزئیات این برنامه دارای تناقضاتی است:

برای مثال بطور مداوم از طرف دولت و کارشناسانش می‌شنویم که وضعیت یارانه‌ها در ایران را با وضعیت یارانه‌ها در سایر کشورها مقایسه کرده و در آخر نتیجه می‌گیرند که دولت در ایران خیلی یارانه پرداخت می‌کند. اما آیا واقعا همین‌گونه است؟ آیا دولت ایران خیلی یارانه پرداخت می‌کند؟

در نامه‌ی سوم دکتر زیباکلام به کیهان حقیقت دیگری آشکار می‌شود:

در خصوص شبهه‌تان پیرامون پایین بودن سرانه بهداشت و تعلیم و تربیت در ایران و همردیف بودن آن با کشورهای فقیر و توسعه‌نیافته آفریقایی، به استحضار برسانم که مع‌الاسف همین‌گونه است. کل بودجه بهداشت و درمان در سال جاری ۱۷ هزار میلیارد تومان می‌باشد. اگر بالفرض همه آن هم تحقق پیدا کند سرانه آن می‌شود ۲۲۵۰۰۰ تومان که با احتساب هر دلار ۳۰۰۰ تومان سرانه بهداشت و درمان در ایران می‌شود در حدود ۷۵ دلار. این در حالی است که این رقم برای کشورهای غربی و توسعه‌یافته، از حول و حوش ۱۰۰۰ دلار به بالا شروع می‌شود. جهت استحضار آن مقام منیع، جایگاه ایران در رتبه‌بندی جهانی بهداشت و درمان رتبه ۱۲۲ می‌باشد. در عین حال نیازی به هیچ کدام از این ضرب و تقسیم‌ها نیست. نردیک به ۸۰ درصد هزینه دوا و درمان برای بیمه‌شدگان دولتی بر عهده بیمه‌شدگان است و دولت صرفا ۲۰ درصد را تأمین می‌کند. این تازه بیمه‌شده‌ها هستند. آنان که دفترچه خدمات درمانی ندارند آن ۲۰ درصد را هم می‌بایستی خودشان بپردازند. بنابراین خیلی تصادفی نیست که رتبه ما ۱۲۲ می‌شود. یقین بدانید که وضعیت تعلیم و تربیت و محیط زیست اگر بدتر از بهداشت و درمان نباشد، خیلی بهتر هم نیست.

اما حتی اگر بپذیریم که دولت ایران یارانه زیادی پرداخت می‌نماید باز هم مشکل تناقض این طرح حل نمی‌شود؛ پارادوکسی که در طرح هدفمندی یارانه‌ها در ایران وجود دارد، وجود اقتصاد دولتی است. در واقع دولت زمانی حق دارد که یارانه‌ها را کم یا به عبارتی هدفمند کند که در طرف مقابل نقش مردم و بخش خصوصی را در اقتصاد پررنگ‌تر کرده و آزادی اقتصادی را بالا ببرد. و این چیزی است که در ایران رخ نداده است؛ از یک سو اکثر صنایع ما دولتی یا شبه دولتی هستند و از سوی دیگر تاکید بر روی هدفمندی یارانه‌ها و افزایش قیمت سوخت و... است.

هدفمندی یارانه‌ها

اما چرا این‌ها با هم تناقض دارند؟

چون هدف نهایی تمام این طرح‌ها باید افزایش رفاه و عدالت در جامعه باشد بنابراین شما (یعنی دولت) نمی‌توانید یا به عبارت دیگر نباید از یک سو صنایع را دولتی کنید یا دولتی و شبه دولتی نگه دارید و از این طریق به آنها انواع امکانات، رانت‌ها، و حق انحصارهای گوناگون اعطا کنید و در نتیجه تمام ثروت جامعه را به بهانه‌های مختلف به جیب خودتان بریزید و از سوی دیگر یارانه پرداختی به مردمی که به واسطه دولتی بودن اقتصاد و برخورداری دولت از تمام سهم ثروت جامعه و همچنین عدم بهره‌وری مناسب در اقتصاد دولتی دچار فقر شده‌اند را کاهش دهید.

دولت زمانی می‌تواند قیمت سوخت را در ایران به سطح جهانی آن برساند که در مقابل، سوخت و خودروهای باکیفیت و تکنولوژی جهانی را با قیمت بین‌المللی به دست مردم برساند. اما آیا الان اینگونه است؟

زمانی که من و شما به واسطه وجود صنعت خودروسازی دولتی ناکارآمد و انحصار اعطا شده به این صنعت از سوی دولت باید به خرید خودروهای با تکنولوژی چند دهه قبل وطنی قانع باشیم، و زمانی که باید سوخت تولیدی پتروشیمی حاوی ترکیبات بنزن و آروماتیک و... که سرطان‌زایی آن تقریبا اثبات شده است مصرف نمائیم، قیمت بین‌المللی برای سوخت و کلا هدفمندی یارانه‌ها کجای این فرمول قرار می‌گیرد؟

هر عقل سلیمی تایید می‌کند که قیمت سوخت در ایران باید خیلی ارزان‌تر از نرخ بین‌المللی آن باشد زیرا در مقابل مردم ایران باید صرفه‌جویی ناشی از قیمت پایین‌تر سوخت را برای مداوای سرطان ناشی از عرضه سوخت غیر استاندارد در کشور و همچنین مداوای آسیب‌ها و نقص‌عضوهای ناشی از تولید و عرضه تقریبا انحصاری خودروهای ناایمن وطنی پس‌انداز نمایند.

توضیح بیشتر اینکه جدیدا قرار است خودروی ژاپنی سوبارو به بازار کشور راه پیدا کند که قیمت پیش‌فروش در نظر گرفته شده برای خودروی سوبارو لگاسی مدل ۲۰۱۴ حدود ۱۴۱ میلیون تومان است در حالی که مطابق اطلاعات وب‌سایت سوبارو قیمت این خودرو در بازار امریکا حدود ۲۰ هزار دلار می‌باشد. وقتی این قیمت در ایران اعمال نمی‌شود چرا من باید برای سوخت قیمت بین‌المللی پرداخت نمایم؟!

سخن آخر

مطمئنا اگر نظرسنجی در سطح کشور برگزار شود مردم اعلام خواهند کرد که حاضرند نه تنها برای سوخت بلکه برای تمام کالاها و خدمات بهای بین‌المللی پرداخت نمایند به شرطی که اقتصاد ایران از این حالت رخوت، ناکارآمدی، فاسد و دولتی خارج و به اقتصادی پویا، شفاف، بین‌المللی و رقابتی تبدیل شود و کالاها و خدمات نیز با شرایط بین‌المللی در ایران عرضه شوند. 

نفس هدفمندی یارانه‌ها کاری لازم و شایسته بود اما همزمان باید بسترها و تمهیدات دیگری مانند خصوصی‌سازی (واقعی نه نمایشی) ایجاد فضای آزاد برای کسب و کار، توسعه زیر ساخت‌ها بخصوص زیرساخت‌های ارتباطی و... نیز با آن دنبال می‌شد که متاسفانه بنا به دلایل گوناگون دنبال نشدند و وضعیت به گونه‌ای پیش رفت که امروز وضعیت اقتصادی مردم ما به شدت تنزل کرده است، دولت توانایی پرداخت یارانه ندارد، صنایع ما ناکارآمد و ضعیف باقی مانده‌اند و فساد در جامعه و اقتصاد ایران موج می‌زند.

 

پ.ن. سوال پیامکی برنامه اردیبهشت این بود: در مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها آیا با پرداخت یارانه به همه اقشار موافق هستید؟ ۱- بله    ۲- خیر

قرار بود به ۱۰ نفر از شرکت‌کنندگان نفری ۵۰ هزار تومان جایزه بدهند تا...

 

لینک ثابت و کوتاه به این مطلب: http://alihzadeh.blog.ir/post/168

توجه: بازنشر مطالب با ذکر «وبلاگ علی حسین‌زاده» و درج لینک به همان مطلب در این وبلاگ، آزاد است.

 


سایر مطالب

  • ۹۲/۱۲/۱۵
  • علی حسین زاده

عدالت

یارانه

ایران

اقتصاد

دولت

جامعه

نظرات  (۱)

تحلیل خوبی بود.
من که امید ندارم اقتصاد ایران درست بشه
بچه‌هامون شاید، شایدم نه
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی